مقدمه ای بر سبک شناسی شعر کُردی جنوبی
(با تکیه بر گویش کلهری )
جلیل آهنگرنژاد( مدرس دانشگاههای فرهنگیان و فرهنگ و هنر کرمانشاه)
چکیده :
شناخت سبک ادبی در هر زبان و گویشی می تواند برای پژوهشگران در برگیرنده ی حل بسیاری از مجهولاتی باشد که برای شناخت گویشوران آن زبان و چگونگی نگرش آنان ضروریست. ادبیات و بویژه شعر کُردی در جغرافیای کرماشان و ایلام و استانهای مرزی همسایه ی این سامان در کشور عراق ، بخشی مهم از ادبیات زبان کُردی به حساب می آید و کند و کاو در شناخت و معرفی سبک های شعری و ویژگی های سبکی شاعران در دوره های مختلف نیاز به معرفی دارد .
نگارنده ی این سطور بر آن است که به معرفی و شناخت سبک های شعر گویش غالب در کُردی جنوبی بپردازد . لذا از آنجا که این بحث برای اولین بار در میان ادبیان این گویش (کُردی جنوبی ) مطرح می شود، نام و وجوه بارز سبک ها در این مقاله می تواند پیشنهادهایی جدی برای نامگذاری سبک های شعر کُردی باشد .
کلید واژه : شعر کُردی ، سبک شناسی ، کرماشان و ایلام ، گویش کلهری ( کرماشانی)
ستاينده بُـد شـهريار اردشـير چـو ديـدی به درگاه مرد دبيــر
نويســنده گفتی که گنج آکند هــم از رای او رنـــج بـپــراکنـد
بدو باشـد آباد شـهر و سـپاه هـمان زيردســتان فـريـادخـواه
دبيران چــو پيونـد جــان مننــد هـمه پادشــاه بـر نهـان مننـد
بر
اثر تحولات اجتماعی و اقتصادی قرنهای ۱۸ و ۱۹، مطبوعات رشد و تكامل
یافتند و از اواسط قرن ۱۹ كه توسعه صنعتی كشورهای غربی باعث افزایش جمعیت و
دگرگونی وضع اجتماعی و شكلگیری جوامع تودهوار شده بود، مطبوعات علاوه بر
وظیفهٔ اطلاعرسانی و اشاعهٔ اطلاعات، به عامل اصلی ارتباط اجتماعی تبدیل
شدند و به عنوان مهمترین وسیلهٔ ارتباطی به زبان همهٔ مردم تبدیل شدند تا
افراد پراكنده را آگاه سازند و بین آنها پیوند ایجاد كنند.(۱۱) در چنین
شرایطی افكار عمومی اهمیت فراوان یافته بود و بیاعتنایی و بیتوجهی به
نظرات اشخاص و افكار عمومی باعث ورشكستگی و نابودی مؤسسات بزرگ اقتصادی
میشد. به همین دلیل مدیران آگاه و زیرك مؤسسات از دههٔ پایانی قرن ۱۹ به
بعد اقداماتی جهت ایجاد دفاتر مطبوعاتی پرداختند تا از طریق این دفاتر با
مردم ارتباط برقرار كرده و نظر مساعد آنها را به سوی خود جلب كنند.